Alcohol en andere drugs: eerste hulp als het misgaat

Al neem je maatregelen om de risico’s zoveel mogelijk te beperken, er kan altijd iets misgaan. Jij of een van je vrienden kan anders reageren op alcohol of andere drugs dan verwacht. Je kan je bijvoorbeeld benauwd, angstig, misselijk of agressief voelen. Het is mogelijk dat je het bewustzijn verliest en niet meer reageert. Dat noemen we “out gaan”.

Er zijn veel factoren die kunnen maken dat je anders reageert dan verwacht: je voelt je misschien niet goed in je vel, je hebt te veel gebruikt, je hebt verschillende drugs gecombineerd of je drug was niet zuiver. Al die zaken hebben invloed op je ervaring.

Merk je dat het niet goed gaat met iemand rondom je? Focus dan op hoe de persoon zich gedraagt en reageert, niet op wat die precies gebruikt heeft. Hieronder lees je hoe je met de meest voorkomende situaties omgaat.

Als je merkt dat het niet goed gaat met iemand, let dan op hun gedrag en reacties in plaats van op hun middelengebruik. Deze tips helpen je om met dergelijke situaties om te gaan:

Veiligheid, rust en ruimte zijn het belangrijkste.
Dring je niet op, maar wees nabij. Luister naar de noden van de persoon in kwestie. Zelfs tijdens een bad trip kan iemand vaak nog bepaalde noden aangeven, zoals dorst of honger, te koud of te warm…
Stel geen duizend vragen en verwacht geen duizend antwoorden. Je focust op de persoon tot rust brengen met eenvoudig en rustig taalgebruik.
Laat de persoon niet alleen, ook niet als die aangeeft dat alles in orde is. Ga af op je eigen oordeel: ziet de situatie er veilig uit? Hou een oogje in het zeil en dubbelcheck met een vriend of vriendin van de persoon.

Maak de omgeving zo vertrouwd mogelijk. Betrek de vrienden van de persoon en hou buitenstaanders op afstand.
Vraag toestemming om te helpen en vertel wat je doet. Bijvoorbeeld: “Het lijkt me beter als je even rechtop zit, oké?” of “Is het oké als ik je muts afdoe, want ik zie dat je zweet.”
Ben niet zeker of alles wel goed gaat? Durf de EHBO te betrekken, of bel 112. Hulpverleners hebben beroepsgeheim, ook als het over druggebruik gaat. Geef hen de info die je hebt en je observaties, maar geef geen eigen interpretaties of conclusies.
Geef zeker zelf geen kalmeringsmiddelen.
Water drinken kan, maar niet bij dalend bewustzijn.

Iemand die een hoge dosis genomen heeft of verschillende drugs door elkaar gebruikt heeft, kan onaangename effecten ervaren. Braken is een vaak een teken van het lichaam dat het genoeg is geweest. Braakt iemand? Hou dan rekening met volgende tips:

Geef niets extra te eten
Laat de persoon enkel water laten drinken als die aanvoelt dat dit kan.

Stimulerende middelen – zoals bijvoorbeeld xtc/MDMA – doen je lichaamstemperatuur stijgen. Oververhitting is dan ook een van de voornaamste risico’s. De kans hierop verhoogt nog eens als je veel danst en beweegt of op een warme uitgaanslocatie bent. Symptomen van oververhitting zijn: het warm hebben, rillen, een snelle hartslag hebben, er bleek uitzien en verminderd bewustzijn. Merk je dit op bij iemand? Doe dan het volgende:

Stel voor om naar een koelere omgeving te gaan en begeleid de persoon.
Stel voor om kledij los te maken of vraag om die uit te trekken.
Help de persoon af te koelen met water, ijs of vochtige doekjes op de huid. Zeker aan de nek en oren werkt dit verkoelend.

Iemand die onder invloed is van drugs kan een bad trip doormaken. Dat kan zich bijvoorbeeld uiten in paniek, verwarring of soms agressie. Zo’n ervaring kan enkele uren duren dus het is belangrijk om geduld te hebben en rustig te blijven. De kans op een uitdagende ervaring is het grootst als je tripmiddelen gebruikt en de reacties kunnen sterk verschillen van persoon tot persoon. Volgende tips kunnen helpen:

Laat iemand niet vechten tegen een uitdagende ervaring.
Blijf herhalen dat alles in orde komt.
Benadruk dat de effecten tijdelijk zijn.
Probeer prikkels te minimaliseren, maar verplaats de persoon niet tegen zijn wil.
Blijf zelf rustig, praat rustig en beweeg rustig.
Herinner de persoon aan wie hij is en waar jullie zijn.
Laat de persoon ‘aarden’ door letterlijk de voeten op de grond te zetten en de ademhaling te controleren.
Praat over rustige, alledaagse, vredige onderwerpen.

Voel waar je eigen grenzen liggen en respecteer ze. Misschien ben je niet in de juiste mindset om iemand gepast te helpen. Schakel dan hulp in van anderen.

Wil de persoon liggen? Pas dan de stabiele zijligging toe. Leg de persoon op de zij (voorkeur links) met het hoofd iets naar achter om braken te voorkomen. Als iemand al overgegeven heeft, ga dan na of de mond- en luchtwegen vrij zijn.

Soms krijg je tijdens het uitgaan ook te maken met agressief gedrag door gebruik van alcohol of andere drugs. Volgende tips kunnen helpen:

Voel je eigen grenzen aan en respecteer ze. Misschien ben jij niet de juiste persoon om in te grijpen. Schakel dan hulp in van anderen, in dit geval security of de iemand van de organisatie. Breng jezelf niet in gevaar.
Blokkeer nooit iemands vluchtroute en drijf een agressief persoon niet in een hoekje.
Reageer de-escalerend: blijf vriendelijk, maar wees kordaat. Benoem het gestelde gedrag als ongewenst, geef aan waarom en vraag het gedrag te stoppen. Als dit geen effect heeft, kan je steeds hulp inschakelen.

Bij symptomen van watervergiftiging: misselijkheid, duizeligheid, verwarring, vermoeidheid, verminderd bewustzijn en spierkrampen.
Bij symptomen van oververhitting: het warm hebben, rillen, snelle hartslag, bleekheid, verminderd bewustzijn.
Bij een gevoel van druk op de borstkas of hevige pijn aan borst en/of de linkerarm (kans op hartaanval).
Bij hevige hoofdpijn (kans op hersenbloeding).
Bij out gaan/bewusteloosheid.

Als iemand niet meer op jou reageert, spreken we van out gaan. De persoon is dan bewusteloos en heeft medische hulp nodig. Het is essentieel om daarbij de juiste stappen te ondernemen.

Betrek meteen de EHBO of bel 112. Hulpverleners hebben beroepsgeheim, ook als het over druggebruik gaat. Geef hen de info die je hebt en je observaties, maar geen eigen interpretaties of conclusies.
Controleer of de persoon ademt.
Maak de omgeving zo vertrouwd mogelijk. Betrek de vriend(en) van de persoon en hou buitenstaanders op afstand.
Leg de persoon in stabiele zijligging bij braakneigingen.
Zorg dat de persoon niet onderkoeld geraakt.